Sayiklamalar

Aydın’dan İzmir’e döndüğümde otobüs firmasının servisiyle Alsancak’a geldim. Efes Otelin önüne, THY servisine doğru yürüyordum ki Laptop’ı servisin ön koltuğunda unuttuğumu fark ettim. Hemen fırlayıp firmanın bürosuna girdim. Dedim nerdedir şimdi servis? Dedi ilk durağı Üçyol… Ben dedim taksiye atlayıp Laptop’ımı alıp geleyim. Siz de telefon açın bıraksınlar oradaki büroya. Valizim de burada kalsın birazdan geri alırım. Atladık taksiye gittik Üçyol’a. Uğrayan olmamış. Telefon açtım tekrar merkeze, oradan servis şöförüyle konuştular. Dediler siz nerdesiniz? Dedim ben Üçkuyular’daki büronuzdayım. Dediler birazdan orada olur. (Oysaki ben Üçkuyular’da değil, Üçyol’daydım. Kafamdan bir yer uyduruyorum ve maalesef öyle bir yer var! Allah kahretsin!) Birazdan bürodakilere diyorum ki ben onlara Üçyol yerine Üçkuyular dedim. Tekrar arıyoruz. Balçovaya, üniversiteye yönelmiş servis. Diyorlar dönüşte gelir. E diyorum uçağım var benim? Taksici diyor abi ben götürürüm yetişiriz. E ama diyorum valizim Alsancak’ta? (Hay kafama sıçayım, alsana valizini de yanına be adam!) Diyorum ki taksiciye, gidip alalım şu nalet valizi de gelelim o zaman. Gidiyoruz, geliyoruz, servis geliyor, Laptop’ıma hasret ve şefkatle sarılıyorum. Atlıyoruz taksiye, havaalanına varıyoruz.

Antep uçağını beklerken bunları yazıyorum…

Daha deniz görmemiş çocuklar var.Belki avlanmış bir köpekbalığı ve başına toplanmış vahşi bir kalabalık gördüler(bir katilin idamını izlemeye gider gibi, kafalarında bir takım cinayetler daha işlenmeden durdurulsun diye), belki televizyonda, belki balık kasalarının peşine takılmış martılar, kayıklar ve akan bir su gördüler.Daha deniz görmemiş çocuklar var ve hiç deniz görmeden ölen adamlar ki kalpleriyle birlikte zincirli cep saatleri de durmuştur.Ani bir kararla çırılçıplak soyunup kendini sana sunan bir kadın gibi, soluksuz bırakarak, yer gök mavidir, deniz görülmüştür.

Bütün üst düzey bilgiler aslında çok basit bir şey söyler.Konu psikiyatri veya fizik olabilir, farketmez.O bilginin üretilmesi için yıllarca gece gündüz çalışmış çok zeki adamlar olabilir, ayrıntılardan cımbızla çekilmiş, uykusuz kalınmış, süzgeçlerden süzülmüş de olsa, sonra o bilginin öğrencisi yıllarca uğraşmış, bir sürü emek de verse, bir an geliyor ve bahsedilen beyninde kısa bir cümleye tercüme ediliyor.Hayatta her konuda böyle bir gerçek var, farkında mısınız?Uzun düşünmeler, formüller, kitaplar, tartışmalar, gözlem, tecrübe, bütün çaba, sonunda bilgi yüzünü insana açınca şaşkına çevirecek kadar basit olduğunu farkediyorsun, ”çok susadım su ver” demek kadar kendiliğinden ve basit.Parçaların çıt diye yerine oturduğu an.Belki daha baştan beri beynin günlük konuşma dilinden başka bir biçimde düşünemediğinden, herhangi bir bilgi zır cahile anlatılabilecek kadar basit cümlelere iniyor, belki baştan beri oradaydılar, bu yalnızca bir toparlanma.Basit her neyse.
Bilginin bu haline bir övgü kondurup sadeliğinden dem vurabiliriz.Sade ve güzel.Bu güzel bir konak açıkcası, bilgiyi hayranlıkla seyrettiğimiz, anlattığından bağımsız bir ”şey” olarak izlediğimiz ve ona ulaşıncaya kadar katettiğimiz kendi insanlık yolculuğumuzdan haklı olarak haz aldığımız, gevşediğimiz bir an.Fakat bir kere böylesi bir estetik zevk almışsan durur musun acaba, yoksa yeni zafer anları peşinde düşünmeye devam mı edersin, evren veya hayat de sen ona, onu anladım derken kastettiğin evreni kafanda günlük konuşma dilinin düzenine oturtmak olmasın?Elektronlar, ağaçlar, kadınlar, çocuklar üstüne sonsuzdan kopardığın küçük bir parçaya dair o bilgi, eninde sonunda çok sıradan kelimelere dökülebiliyorsa ve hatta sıradan kelimelere dökülmeye muhtaçsa; yaptığın başedilemez bir sonsuzluğu zaptedecek, kelimelere dökecek kadar daraltmak olmasın?
Günlük dil, kendisi sonsuza doğru genişler mi, yoksa ufku ayakta tutan direkleri altından çekip çökertir mi, gerçeği kola kutusu gibi ezip katlanmış bir halde dilin düzenine sığacak kadar küçültür müyüz?Hakikate dair böyle bir sorunumuz varsa, dilin sınırları içindeki bu yazı nasıl olur da ondan bahsedebilir?Bilgiden aldığımız estetik haz hatta şehvet bizi hakikate sürükler ister istemez.
Hakikat, dil ve akıl için bir mittir.Akıl daha baştan hakikatle sonsuz arasında öyle bir evlilik kurar ki, asla başedemeyeceği, kapsayamayacağı sonsuzla, hakikat akıl tarafından damgalanır, erişilemez diye.Sonsuzluk akla sınırlarını hatırlatır ve hakikati ona yasaklar.Hakikat artık ödipal bir annedir.İstense de elde edilememesi daha hayırlıdır.Kavramın gelişimi öyle bir yerden gelir ki, kulaktan kulağa yayılan bir halk efsanesi gibidir, kafanın bir yerinde vardır hakikat, onun üstüne düşünmesen bile.Akıl hiç görmese de sahip olduğu bilgi parçalarıyla hakikat diye bir efsaneden dem vurur, anka kuşuna benzer hakikat, kaf dağının ardındadır da kaf dağı nerdedir?Dil, kendisinin tabi olduğu gramer ve mantık/mantıksızlık kurallarının dışında bir alana işaret eder, istemeye utandığı ve ancak ima edebildiği o güzel, hakikattir.Bilgiye ulaştığında hissettiği o gevşeme hakikat söz konusu olduğunda asla ulaşılamaz.Hakikat öyle bir sevgilidir ki, asla yatağa giremezsin, annen gibidir, hakikati görmenin günahı gözlerini oyup çıkarsan da ödenmez.Hakikat, sonsuzla evlidir ve böyle bir babaya karşı elin kolun bağlı kalır.O yüzden zevk sahibi Yunan soyluları bilgi o tarihe kadar görülmemiş bir hızla üretilirken, ortalık bilge adamla dolmuşken, hiç bir şeyi bilmek mümkün değildir diyiverdiler, bilgece konuştuklarını bilerek.Zeytin ağaçlarının altında şarap içip yıldızları izlerken kıs kıs gülüyorlardı herhalde.
Anasıyla yatağa girmeyi reddeden tüm o varlıklar, çakıl taşları, dolma kalemler, yıldızlar ve insanlar; hepsi acılı bir aşk içinde hakikati susmak zorundadırlar.Hakikat söz alanının içinde değil, olmak alanındadır.Dil, hakikate hakikat dediğinde bir selam vermiştir, hepsi o.Varlık hakikate aşık olsa da, hakikati dile getiremez, sır olduğundan değil, sus olduğundan.Aşığın halini aşık anlar.
Öyleyse var olmak neye benzer, gözlerini kırpıştıran, acıkan, sıçan, seven ve bildiği en kesin şey öleceği olan bir insan olarak var olmak neye benzer?Sonsuzluk karşısında ezilip gitmiş, bütün bu varlıklar, yapayalnız acı içindedir.Varlığın yalnızlıktan duyduğu acıyı insan tek başına üstlenmiştir.Başka hiçbir varlık, var olmanın onu hiçlik önünde düşürdüğü durumun farkında bile değildir.Sadece var olduğu için yalnız.Bütün varlıkların vicdanını, bu ağır yükü yüklenmiştir insan.Burdan ta evrenin sonuna kadar, bilmediğimiz bir sona kadar, hiçliğin korkunç güneşinin altında susuz kavrulmuş bir çöl düşün, o çölün bir de üstüne ateşle cayır cayır yakıldığını düşün, sonra çölün o yangını güzel bulduğunu, o yangından daha güzel bir şey görmediğini.Gelsin de ateş gelsin, o çöl yangına susamıştır.Var olmak hazla tutuşmuş bir yangındır, kendine ateş değmeyen.

Annen ölünce, onunla birlikte vücudundaki herbir hücre ölür, nasıl hayatta kaldığına şaşarak, vücudundaki herbir hücreden taşmış sevgi akar gider, yıkayarak yeryüzünü en ufak toz zerresine kadar.Sonsuzda bir noktaya dönüşürsün, sonsuzda nokta olur mu, sonsuzda nokta yok olur.Patlayıp içine çökmüş bir yıldız gibi…

İkinci kanal nedir öğrenmeden bu ülke hakkında pek az şey bilirsiniz, veya bu ülkede yaşamak nasıl boktan bir tat bırakmıştır ağzınızda tam farkında değilsinizdir henüz.Genelde ikinci kanalı üniversiteye giden çocuklar okulu bitirdikten sonra mecburen farkeder, hatta bildiğiniz ikinci kanallar dahi olabilir ama farkında değilsinizdir.Sonra hayat zorlar, farkedersiniz.İkinci kanal bir konuşma adabıdır.Bu ortaya çıkan rasgele bir durumda kalıplaşmış kelimeler ve kalıplaşmış vurgularla konuşma halidir.Hiç beklenmedik şekilde çalışır, sorunları çözmenin yegane yolu da olabilir yerine göre.Örneğin akıl hastanesinin kapısında kontrolden çıkmış bir hasta karşısında siz doktor olarak ilaçlarınızla çaresizken, bir güvenlik memuru gelip ”usaam sen kimlerdensin?” diyiverdiğinde hastayla koyu bir laz muhabbeti patlatır ve biraz önce kapıları kıran hasta kuzuya dönebilir.Bildiğiniz ikinci kanallar sizi mutlaka zorlandığınız, yorulduğunuz ve amaca kitlenmiş hallerde yoklar.”Dede” diye başlarsın bir anda cümleye, bu çocuğu boş yere doktor doktor gezdirip paranı harcama, ancak bu kadar iyileşir.O sırada poliklinikteki 40. hastayı görmektesindir ve karşında laf anlamaz ve çaresiz bir baba vardır.Dahası sen ne zaman adama dede diye hitab etmeye başladığını, ne zaman sesinin hüzünle çatallaştığını anlayamazsın bile, olan olmuştur, ikinci kanalı yakalamışsındır, adam yarım saattir söylediğini anlayıverir.Öyle godoş muhabbeti çekmiyorsundur ona, bu toprağın aslan gibi delikanlısı olduğuna ve numara yapmayı kestiğine hükmeder, oysa aynı şeyi söylüyorsundur.Başbakanımız bile ikinci kanalı kullanmayı çok sever, ikinci kanal kullanmayı bilenlerin başında Demirel gelir, yüzyıllar ötesinden kurnaz bir Nasrettin Hoca’dır, Sokullu Mehmet Paşa’dır, ayağında çarık köylüdür, bu hisleri gayet güzel yaşatır dinleyene, ikinci kanal ustasıdır.İkinci kanalı kullanmayı bilen solcu lider çıkmadığından biraz da sol oy alamaz.İkinci kanalın mutlaka kendine has bir hitabı vardır, uşağım, oğlum, dede, kardeş, can.
İkinci kanalı bir alt kültür kodlamasına indirgeyemezsiniz.Argodan, gelip geçici genç türkçesi modalarından da değildir.İkinci kanal kendiliğinden hal hatır sorar, ikinci kanal halden anlar, yoksulluk-açlık nedir bilir, bütün insanlara eşit mesafeden bakar.Konuşmanın içeriği ne olursa olsun bu böyledir.İkinci kanal bir köşeye çekip kulağını burmak için de olsa, dertleşmek için de veya yol sorsan dahi güven verir.İkinci kanal erkektir.Kullanan kim olursa olsun ikinci kanal erkektir.
İkinci kanal kulaklarınıza derinden fısıldar: ”biz erkekler bu dünyayı kurduk ama ne boktan bir şey yarattığımızın farkındayız.Bu safsatalara aldanma dünya az çok böyle adaletsizdi hep, hep az çok böyle kalacak, hiçbir şey daha iyiye gitmiyor.Seni tuzağa düşürüp paranı alacak bir dolandırıcı mutlaka vardır, tedbirli ol.Kadınlaraysa pek güvenme, eşitlik iddaasından kolayca cayıp seni yeterince erkek olmamakla suçlayıverirler.Okumuşlara güvenme, yüzyıllardır vatanı, milleti, dini satmadılar mı, yatılı gönderdiğin çocuklar dönüp seni küçük görmedi mi?Bize bizden başka dost mu var?”
İkinci kanalın anlattıkları yüzyıllar boyunca kaydedilmiştir, garip olan basit kelimeler ve vurgularla, hiç alakasız bir konudan bahsederken hepsi alttan iletilir.Karanlık bir gecede, bir dağ yolunda bıçaklanmış bir adamcağıza rastlamış ve gözleri korkuyla açılmış göçebe bir erkek, dünyaya kadere ve kendine lanet etmektedir.Can havliyle herşeyi yapabilir, kaçabilir, öldürebilir, merhamet edebilir, ne yaparsa kesin ve ölüm kalım anını kurtarmaya yöneliktir.O göçebe erkek, cinsiyetiniz ne olursa olsun bir yerde içinizde inildemeye başlar ve siz kendinizi ikinci kanalda konuşur bulursunuz.

Zincirlerinden ibaret köleler…

Gece olup da kimse kalmayınca etrafta sordum;

-Menekşe, sen neden mavisin?

Cevap verdi menekşe;

-Menekşe, sen neden beyazsın?

Bakakaldık birbirimize.Ben de mi menekşe…Sonra rüzgar çıktı, üşüdük.Yapraklarımız mavi beyaz dokundu birbirine.Bir gecenin incecik çiçekleri oluverdik.Ne birdik, ne ayrı.Ne  yapraktık, ne çiçek.Yıldızlara baktık, titreyerek dokunduk birbirimize.Böyle daha iyi, bastığımız toprak daha geniş geldi gönlümüze.Belki dedik karanlığın ortasında yurt edindik birbirimizi.Boşlukta yuvarlanan bir gezegen, ben beyaz sen mavi.

Önceden biliyordum aslında, şimdi unuttum.Kırık dökük parçalar var aklımda, hatırlamaya çalıştığım.Nüfus cüzdanımda bir isim var ama belki benimdir belki değil, hiç bir şey çağrıştırmıyor bana, yabancı.Sonra ismimin bir kağıt üstüne neden basılı olduğunu bilmiyorum, ben miyim, benim ismim mi?Belli değil, hatırlıyamıyorum.Aniden hah diyorum, şuna benziyordu.Bana seslendiklerini sanıp çeviriyorum başımı, bir an için tereddüt edince çoktan çekip gitmiş oluyor seslenen, belki bana seslenmedi bile, soramıyorum çok geç kaldığımdan.Yanlış isimlere efendim diyorum, garip garip bakıyorlar.Ah çekiyorum içimden, siz bir bilseydiniz benim ismimi.Yazık ki ben de hatırlamaktan acizim, nasıl anlatsam size.İnsan hayıflanıyor ister istemez.Az şey midir dünyanın yerli yerine oturması, daha ne ister insan.Sanki bulsam diğerlerine de anlatabilirim, bak bu kuş, bu böcek, bu Ahmet.İşte isimlerini söyledim derim o zaman, tas tamam, şimdi kafanızın neden karışık olduğunu anladınız herhalde.Bazen tam birine seslenecekken duruyorum, ya bu kendi ismimse?Yanlış bir şey söylemekten korkuyorum, başkasına diye kendime söylerim, kendime diye başkasına.Sonra onlar da bilmiyorlar, herşeyin karışmış olduğunu.Unuttum ve o zaman farkettim, doğduğum günden beri bildiğimi.İnsan ismini unutur mu, unutur.Unutunca da doğduğu günden beri bir ismi olduğunu farkeder.Nasıl söylesem, bu bir ihtiyaç ama ihtiyaç duymanla ilgili değil.Bir şey eksilmiyor ama eksik olduğunu biliyorsun.İşlevsel değil pek, varolmakla ilgili bir ihtiyaç.Aniden unutuyorsun ve o zaman farkediyorsun.Unutur unutmaz ani bir aydınlanma olmuyor, eski günleri hatırlarken farkediyorsun, benim bir ismim vardı diye.Böyle yavaş yavaş farkediyorsun.Sanki insan gırtlağından çıkan bir ses seninle eşleştirilmiş gibi.Düşündükçe tam böyle de olmadığını farkediyorsun, sana verilmiş bir şey gibi algılamıyorsun tam olarak.Baştan beri böyleydi işte.Sonra ya sen unutuyorsun veya elinden alıyorlar, bilemiyorum.İşler belki de böyle yürüyor hep, belki de bir tür cezadır bu.İsmim neydi, ismim neydi, öyle geziyorsun sayıklayarak.Hadi kendime yeni bir isim koydum diyelim, bu sefer beni tanıyanlar ne diyecek.Yahu 30 yıllık isminle ne derdin vardı demezler mi, bir mektup yazsalar asıl ismimle yeni isime nasıl ulaşacak?Mesela internetteki çocuğunuza isim beğenin sitelerine bakıyorsun.A harfiyle başlıyor işte, hepsinin de bir anlamı var.Ama öyle bir şey de değil bu isim dediğin, bir ses ve anlamı değil.Bir insan ve onun içi doldurulan öyküsü de değil.Ne olmadığını bilmek, ne olduğunu tanımlamaz, yetmez.Hala bir adım kalır atılacak.Ne garip şey, ne veriliyor ne verilmiyor.Öyle havada asılı kalmış.Farketmek…Farketmek hatırlamaya yeter mi?Yetmiyor.

Akıp gidiyor yeşil, sudur yeşil.Mavi kocaman bir akılsa diyorum, serilmiş gölgelere izliyoruz işte o aklı, bulutlar geçip gidiyor.Herşeyin bir aklı var da, kendine dair olanı az bulunuyor.Sen neredesin?Bendesin.Ben de sende olsam işte o zaman herşey aynalar gibi akıp gidiyor.Kendine hayran ve yabancı bir su.

Bir yanları ürkmüş bir hayvan gibi ölümden korksa da, bir yanları eve dönmeyi bekler gibi hep ölmek ister.